Văn hóa thờ cúng Vua Hùng là tín ngưỡng truyền thống đặc biệt của người Việt, nhằm tưởng nhớ và tôn vinh các Vua Hùng – những vị vua đầu tiên có công dựng nước Văn Lang. Trung tâm của tín ngưỡng này là Khu di tích lịch sử Đền Hùng, thuộc tỉnh Phú Thọ, vùng đất cội nguồn của dân tộc Việt Nam. Tín ngưỡng thờ cúng Vua Hùng thể hiện sâu sắc đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, lòng biết ơn tổ tiên và ý thức về nguồn gốc chung của cộng đồng người Việt. Đây không chỉ là hoạt động tín ngưỡng mà còn là sợi dây gắn kết tinh thần dân tộc, vượt qua không gian và thời gian. Hoạt động tiêu biểu: giỗ Tổ Hùng Vương (mùng 10 tháng 3 Âm lịch), lễ dâng hương, rước kiệu, các nghi lễ truyền thống và lễ hội dân gian, gắn với hát Xoan Phú Thọ, sinh hoạt đình làng. Năm 2012, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Điều này khẳng định giá trị to lớn của tín ngưỡng trong việc bảo tồn bản sắc văn hóa, giáo dục truyền thống yêu nước và tinh thần đoàn kết của dân tộc Việt Nam.
Hát Xoan Phú Thọ là một loại hình nghệ thuật dân gian truyền thống có nguồn gốc lâu đời ở tỉnh Phú Thọ, gắn liền với tín ngưỡng thờ cúng Vua Hùng và sinh hoạt văn hóa của cư dân nông nghiệp lúa nước vùng trung du Bắc Bộ. Hát Xoan thường được tổ chức vào mùa xuân, tại các đình làng, miếu thờ, nhằm cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và cuộc sống bình yên. Đây không chỉ là hình thức ca hát mà còn mang ý nghĩa tâm linh và cộng đồng sâu sắc. Hát Xoan có: lời ca mộc mạc, giàu tính dân gian, giai điệu nhẹ nhàng, sâu lắng, hình thức hát – múa – nghi lễ kết hợp hài hòa. Hát Xoan gồm 3 chặng chính: hát thờ (dâng lên Vua Hùng), hát nghi lễ, hát hội (giao duyên, vui tươi). Năm 2017, Hát Xoan Phú Thọ được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây là niềm tự hào lớn của người dân Phú Thọ, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc và phát triển du lịch văn hóa.
Văn hóa Mường, Thái và Dao là những nét văn hóa dân tộc đặc sắc của vùng trung du và miền núi phía Bắc Việt Nam. Mỗi dân tộc có bản sắc riêng nhưng đều gắn bó chặt chẽ với núi rừng, sông suối và đời sống cộng đồng, góp phần làm phong phú văn hóa các dân tộc Việt Nam.
a, Văn hóa dân tộc Mường mang đậm dấu ấn nông nghiệp và cộng đồng làng bản. Cư trú chủ yếu ở Hòa Bình, Phú Thọ với: nhà sàn truyền thống, văn hóa cồng chiêng Mường, sử thi Đẻ đất đẻ nước, trang phục giản dị, đời sống gắn với trồng lúa nước, lễ hội, rượu cần, sinh hoạt cộng đồng mang tính gắn kết cao.
b, Văn hóa dân tộc Thái nổi bật với tính nghệ thuật và tính cộng đồng cao. Phân bố nhiều ở vùng Tây Bắc với: nhà sàn mái cao, thoáng, trang phục thổ cẩm tinh xảo, múa xòe, lễ hội, văn hóa ẩm thực phong phú, giàu bản sắc trong nghệ thuật dân gian và lễ hội truyền thống.
c, Văn hóa dân tộc Dao thể hiện đời sống tâm linh sâu sắc và tri thức bản địa. Sinh sống ở vùng núi cao với: trang phục sặc sỡ, thêu tay cầu kỳ, tín ngưỡng tâm linh phong phú, lễ cấp sắc – nghi lễ quan trọng của người Dao, tri thức dân gian về thuốc nam, thảo dược.
Văn hóa dân tộc Mường- Thái- Dao góp phần hình thành bản sắc văn hóa vùng núi phía Bắc, là nền tảng cho du lịch cộng đồng, du lịch văn hóa và thể hiện tinh thần đoàn kết và đa dạng văn hóa dân tộc Việt Nam.
Phật giáo Trúc Lâm là một dòng Thiền mang đậm bản sắc Việt Nam, do Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng lập vào cuối thế kỷ XIII. Đây là dòng Phật giáo kết hợp hài hòa giữa tư tưởng Phật giáo và truyền thống văn hóa dân tộc, đề cao tinh thần tu hành gắn liền với đời sống xã hội. Phật giáo Trúc Lâm đề cao: tu tại tâm – giác ngộ từ chính bản thân, nhập thế – sống tốt đời, đẹp đạo, hướng con người tới sự an nhiên, từ bi và trí tuệ. Khác với nhiều dòng Phật giáo khác, Trúc Lâm nhấn mạnh việc tu hành không tách rời cuộc sống đời thường. Văn hóa Phật giáo Trúc Lâm gắn liền với: Thiền viện Trúc Lâm, chùa chiền, danh thắng núi rừng, nghi lễ Phật giáo mang tính giản dị, thanh tịnh. Tiêu biểu ở khu vực Phú Thọ sau sáp nhập là Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên (Tam Đảo) – trung tâm Phật giáo lớn, thu hút đông đảo phật tử và du khách. Phật giáo Trúc Lâm góp phần: gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, giáo dục đạo đức, lối sống hướng thiện, phát triển du lịch tâm linh – chữa lành.